Beschermingsvoorwaarden

Om een teken als merk te registreren, moeten een aantal voorwaarden vervuld zijn:

  1. Vereiste van grafische voorstelling;
  2. Vereiste van onderscheidende kracht;
  3. Beschikbaarheid;
  4. Toelaatbaarheid;
     

Vereiste van grafische voorstelling

Een merk moet het publiek toelaten om de waren of diensten van een onderneming te onderscheiden. Het merk zelf moet dus ook waarneembaar zijn. De wet omschrijft deze voorwaarde als de 'vereiste van grafische voorstelling'.

Deze vereiste wordt wel heel ruim opgevat. Het is dus helemaal niet zo dat per definitie enkel logo's, symbolen, woorden of slogans in aanmerking komen voor een merkregistratie.

Een indicatie van wat mogelijk is vindt u terug in het Benelux-Verdrag inzake de intellectuele eigendom van 25/02/2005. Onder meer benamingen, tekeningen, afdrukken, stempels, letters, cijfers en vormen van waren of van verpakking kunnen als merk worden ingeschreven.

Woorden en beelden komen ongetwijfeld het vaakst voor, maar er bestaan ook heel atypische merken zoals geluiden, bewegende beelden of hologrammen. Er zijn zelfs merken die louter bestaan uit een bepaalde kleur.

 Zelfs een geluid kan als merk geregistreerd worden.

Bij dergelijke atypische merken rijst dan wel het probleem van de wijze van grafische voorstelling. Hoe stel je immers een kleur of geluid grafisch voor op een wijze dat éénieder op elk ogenblik kennis kan nemen van de precieze registratie. Zo verschilt de digitale voorstelling van een kleur vaak van de geprinte versie en is het niet mogelijk om eender welk geluid grafisch voor te stellen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een notenbalk. Ook kan een kleurstaal na verloop van tijd vervagen zodat het niet langer mogelijk is om na te gaan welke kleur oorspronkelijk werd geregistreerd.

De grafische voorstelling van een merk is belangrijk om de gebruiker van de dienst toe te laten het te herkennen, maar het is ook cruciaal om te beoordelen of er al dan niet sprake is van een inbreuk. Om een inbreuk op het merkenrecht van een ander te vermijden is immers minstens vereist dat precies is bepaald op welk teken de houder van een merk zijn exclusieve rechten kan inroepen.

Het Europees Hof van Justitie heeft daarom gesteld dat de grafische voorstelling minstens duidelijk, nauwkeurig, volledig, gemakkelijk toegankelijk, begrijpelijk, duurzaam en objectief moet zijn.

Voor kleuren betekent dit concreet dat deze minstens moeten omschreven zijn op basis van een internationaal erkende kleurcodering.
 

Vereiste van onderscheidende kracht

De belangrijkste geldigheidsvoorwaarde en functie van een merk. Het merk moet de consument toelaten om de waren of diensten van een onderneming te onderscheiden van andere. 

Als vuistregel geldt: hoe abstracter het merk, hoe sterker de onderscheidende kracht.

Een fabrikant van hoofdtelefoons zal dit logo niet als merk kunnen registreren voor zijn producten.

Eens een merk succesvol is geregistreerd, zullen ook andere factoren de onderscheidende kracht beïnvloeden. Zo zal een merk dat wereldwijd, zeer frequent en sinds lange tijd wordt gebruikt een sterkere onderscheidingskracht genieten dan een recenter merk dat is ingeschreven voor een welbepaalde regio. De onderscheidende kracht hangt nauw samen met het 'imago' van het merk.

Is het merk niet in staat om de producten of diensten waarvoor het staat te onderscheiden, dan zal de inschrijving worden geweigerd. Dit zal het geval zijn wanneer het merk wordt beschouwd als 'beschrijvend' voor de waren en diensten waarvoor het wordt aangewend.

Een merk kan als beschrijvend of niet-onderscheidend worden beschouwd omdat het bijvoorbeeld uitsluitend bestaat uit:

  1. aanduidingen die dienen tot aanduiding van soort, kwaliteit, hoeveelheid, bestemming, waarde, plaats van herkomst of andere kenmerken van de waren of diensten;
     
  2. tekens of benamingen die gebruikelijk zijn geworden. In dat geval is het niet (langer) verantwoord dat iemand een exclusief recht bezit op dat teken of die benaming.

Zo zal een koekjesfabrikant van een kale reis terugkeren indien hij probeert om de benaming 'speculoos' als merk te registreren voor gelijknamige koekjes. Wie appelmoes of appelsap verkoopt denkt er maar beter niet aan om de abstracte tekening van een appel als merk te registreren, terwijl net het omgekeerde geldt voor producent van informatica- en telecomapparatuur. In dit laatste geval is er absoluut geen verband tussen de tekening van een appel en de goederen waarop het staat afgebeeld, waardoor dit merk een sterk onderscheidende kracht heeft...
 

Beschikbaarheid

Het merkenrecht verschaft slechts een exclusief recht voor de waren en diensten waarvoor een inschrijving is verkregen. Eens een merk is ingeschreven, kan de eigenaar ervan zich verzetten tegen het gebruik of de inschrijving als merk van een identiek of gelijkend teken voor waren of diensten die gelijk zijn aan of overeenstemmen met de waren of diensten waarvoor zijn merk werd geregistreerd.

Indien u een merk wenst in te schrijven, is het daarom aangewezen eerst na te gaan of het door u gewenst teken nog beschikbaar is voor de waren en diensten waarvoor u om een inschrijving verzoekt. Zo kan een inschatting worden gemaakt van het risico dat een andere merkhouder zich verzet tegen uw aanvraag tot registratie en vermijdt u aanzienlijke kosten en belastende procedures.

 U kan maar een geldig merk registreren indien dit nog beschikbaar is voor de door u gewenste producten of diensten.

U kan maar een geldig merk registreren indien dit nog beschikbaar is voor de door u gewenste producten of diensten.

De vereiste van beschikbaarheid heeft dus zowel betrekking op het door u beoogd teken, als op de waren of diensten waarvoor u dit als merk wenst in te schrijven. In het merkenrecht geldt immers het specialiteitsbeginsel: de exclusieve rechten verbonden aan de merkinschrijving gelden maar voor de waren en diensten waarvoor dit merk werd geregistreerd.

Praktisch heeft dit tot gevolg dat twee identieke tekens als merk naast elkaar kunnen bestaan, omdat de merkinschrijving telkens betrekking heeft op andere waren of diensten. Denk bijvoorbeeld aan het merk "Lotus" dat wordt gebruikt door zowel een wagen- als een koekjesfabrikant.

Omdat geregistreerde merken worden bijgehouden in openbare en via het internet consulteerbare registers, is het mogelijk om een min of meer correcte inschatting te maken van de beschikbaarheid van een merk. Evenwel heeft u nooit volledige zekerheid, aangezien ook het risico bestaat dat derden andere rechten inroepen om zich te verzetten tegen uw merkinschrijving. Zo is het niet ondenkbaar dat een ander het door u beoogd merk reeds als handelsnaam of uithangbord gebruikt of auteursrechten kan opeisen op het door u beoogd teken.

Heeft u concrete plannen om een merk te registreren, dan strekt het tot aanbeveling contact met ons op te nemen om na te gaan in welke mate uw merk nog beschikbaar is.
 

Toelaatbaarheid

In bepaalde gevallen kan een teken niet als merk geregistreerd worden, gewoonweg omdat de wet het niet toelaat. Dit geldt bijvoorbeeld wanneer:

De verdeler van pindanoten zal dit logo niet als merk kunnen registreren.

  1. het teken in strijd is met de goede zeden of de openbare orde, bijvoorbeeld omdat het merk een racistische boodschap inhoudt;

  2. u een vormmerk zou willen registreren, maar deze vorm:
    • wordt bepaald door de aard van de waar;
    • een wezenlijke waarde geeft aan de waar;
    • noodzakelijk is om een technische uitkomst te verkrijgen.
  3. het teken zou kunnen leiden tot misleiding van het publiek. Bijvoorbeeld wanneer iemand de tekening van een koffieboon wenst te registreren voor pindakaas.

  4. het teken uitsluitend bestaat uit benamingen of tekens die dienen tot aanduiding van soort, plaats van herkomst, waarde, bestemming, etc. Dit zou bijvoorbeeld gelden wanneer men de benaming "Champagne" of "Parma" als merk wenst te registreren.