Wat is het auteursrecht

  1. Ontstaan
  2. Wat is het auteursrecht
  3. Duur van het auteursrecht

Ontstaan

Het auteursrecht kende reeds verschijningsvormen in de 16e eeuw, voornamelijk onder de vorm van keizerlijke privileges die werden verleend aan kunstenaars en later ook schrijvers. Dergelijke privileges lieten toe de inbreukmakers te bestraffen.

  De opkomst van de boekdrukkunst zorgde voor een doorbraak in de ontwikkeling van het auteursrecht

De opkomst van de boekdrukkunst zorgde voor een doorbraak in de ontwikkeling van het auteursrecht

Een echte 'doorbraak' van het auteursrecht kwam er met de ontwikkeling van de boekdrukkunst in de 18e eeuw.

Op internationaal vlak werden de basisprincipes van het auteursrecht uiteindelijk neergeschreven in de Conventie van Bern van 9 september 1886. Deze Conventie geldt ook vandaag nog en intussen zijn reeds 168 landen aangesloten

Vandaag wordt het auteursrecht zowel op nationaal, internationaal en supranationaal niveau geregeld. Er zijn er heel wat afzonderlijke wetten die deelaspecten van het auteursrecht regelen, zoals de rechtsbescherming van databanken of computerprogramma's (software).

De basisprincipes van het Belgisch auteursrecht vindt u vandaag terug in Boek XI, Titel 5 van het Wetboek Economisch Recht.

Wat is het auteursrecht?

Het auteursrecht wordt vaak geassocieerd met kunst en literatuur. Het is echter veel nauwer verbonden met ons dagelijks leven dan velen denken.  Om de omvang en impact van het auteursrecht te begrijpen, is het belangrijk stil te staan bij de definitie en het voorwerp van het auteursrecht. 

Het auteursrecht wordt omschreven als een "exclusief recht op de vormgeving van een origineel idee"

Het idee zelf geniet dus geen bescherming, hoe vindingrijk het ook mag zijn. Wat wel bescherming geniet, is de concrete verwezenlijking ervan, op voorwaarde dat het gaat om een originele creatie die de persoonlijke stempel draagt van de auteur. 

   Een schrijver krijgt een ingeving voor een nieuwe roman met een verrassend plot. zolang het verhaal niet is uitgeschreven, gedicteerd of op enige andere wijze vorm heeft gekregen, kan de schrijver geen auteursrecht inroepen op zijn verhaal.


Een schrijver krijgt een ingeving voor een nieuwe roman met een verrassend plot. zolang het verhaal niet is uitgeschreven, gedicteerd of op enige andere wijze vorm heeft gekregen, kan de schrijver geen auteursrecht inroepen op zijn verhaal.

Juridisch worden de voorwerpen van het auteursrecht omschreven als "werken van letterkunde of kunst". Een vage en enigszins misleidende definitie, want eigenlijk komt het erop neer dat zowat alle werken die origineel zijn, bescherming kunnen genieten door het auteursrecht, ongeacht of het werk getuigt van een artistieke waarde. 

Het gaat dus niet enkel om schilderijen, boeken en muziekwerken. Ook (portret)foto's, websites, algemene voorwaarden, plannen, tekeningen en zelfs administratieve formulieren kunnen auteursrechtelijke bescherming genieten.

Een belangrijke voorwaarde is wel dat het werk origineel is. Dit betekent dat het werk moet getuigen van een eigen intellectuele schepping. Het moet de uitdrukking vormen van de persoonlijkheid van de auteur. Uit het werk moet met andere woorden blijken dat de auteur zijn creatieve bekwaamheden tot uiting heeft kunnen brengen door het maken van vrije en creatieve keuzes.

Maar een 'persoonlijke noot' volstaat! Het werk hoeft dus helemaal niet nieuw te zijn en het hoeft absoluut geen kunstwaarde te hebben.

                          Ook een plan of zelfs een verzekeringspolis kan auteursrechtelijke bescherming genieten


                       Ook een plan of zelfs een verzekeringspolis kan auteursrechtelijke bescherming genieten

De voorwaarde van originaliteit is dus vrij snel voldaan. Zo is er rechtspraak die aanvaardt dat een 'eenvoudige' portretfoto beschouwd wordt als een auteursrechtelijk beschermd werk omdat de fotograaf vrije keuzes heeft kunnen maken bij het bepalen van onder meer de belichting, de kadrering en het camerastandpunt.

Enkele penseeltrekken kunnen dus volstaan om een auteursrechtelijk beschermd werk te creëren.

Concreet heeft de originaliteitsvereiste bijvoorbeeld tot gevolg dat niemand een auteursrecht kan inroepen op de veruiterlijking van een bloem. De bloemvorm is immers het uitsluitend gevolg van natuurlijke factoren.

Een foto, schets of schilderij van diezelfde bloem kan daarentegen wel auteursrechtelijke bescherming genieten, omdat de vorm van deze werken waarschijnlijk het resultaat is van vrije en creatieve keuzes van de auteur ervan. 
 

Duur van het auteursrecht

In België geldt het auteursrecht tot 70 jaar na de dood van de auteur. Bij overlijden van de auteur gaat het auteursrecht over op de erfgenamen. Zijn er meerdere auteurs, dan geldt het auteursrecht tot 70 jaar na de dood van de langstlevende mede-auteur.

Indien de eigenlijke auteur niet gekend is, bijvoorbeeld omdat het werk geen naam vermeldt of omdat niet geweten is wie de auteur is die achter het pseudoniem schuilgaat, dan geldt een auteursrecht tot 70 jaar na 1 januari van het jaar waarin het werk gepubliceerd werd