Soorten auteursrechten

Vermogensrechten

Vermogensrechten hebben betrekking op het exclusief recht van de auteur om zijn werk te exploiteren. het gaat om het reproductierecht, het recht om het werk publiekelijk bekend te maken en het recht om het werk te verdelen.

1. Het reproductierecht moet héél ruim worden opgevat. De wet omschrijft het immers als het recht om het het werk "op welke wijze of in welke vorm ook (direct of indirect, tijdelijk of duurzaam, volledig of gedeeltelijk) te reproduceren of te laten reproduceren.

Onder het reproductierecht valt dus onder meer het recht om het werk:

  1. te bewerken (op welke wijze ook); 
  2. te vertalen; of
  3. te verhuren of uit te lenen. 

Het reproductierecht omvat dus veel meer dan het recht om zich te verzetten tegen de letterlijke kopie, ook wel "plagiaat" genoemd.

   een architect kan zich op grond van zijn auteursrecht verzetten tegen de publicatie van een foto van een door hem ontworpen gebouw


een architect kan zich op grond van zijn auteursrecht verzetten tegen de publicatie van een foto van een door hem ontworpen gebouw

Wie een boek wenst te verfilmen, moet daarvoor de toestemming vragen aan de auteur, ook al worden delen van het verhaal aangepast of niet overgenomen. Hetzelfde geldt voor vertalingen van teksten of het gebruik van een geluidsfragment of zelfs een afbeelding in bijvoorbeeld een reclamespot. 


Zo kan zelfs een architect zich verzetten tegen de foto van een door hem ontworpen gebouw.

2. Ook het recht om het werk mee te delen aan het publiek moet ruim worden opgevat. Het auteursrecht maakt immers geen onderscheid naargelang de wijze waarop het werk aan het publiek wordt meegedeeld.

Zo kan het gaan om een lezing, maar ook om een digitale presentatie, een publicatie op een website of een uitzending via radio of televisie.

3. Het recht om het werk te verdelen heeft tenslotte betrekking op zowel het werk als reproducties daarvan. In tegenstelling tot het recht op mededeling, is er hier sprake van een eigendomsoverdracht. Bijvoorbeeld door verkoop of schenking.
 

Morele rechten

Morele rechten hebben betrekking op de persoonlijkheid van de auteur en worden daarom ook "persoonlijkheidsrechten" genoemd.

In tegenstelling tot de vermogensrechten kan een auteur zijn morele rechten niet overdragen aan derden. Ze omvatten:

  1. het recht om het werk bekend te maken;
  2. het vaderschapsrecht;
  3. het recht op eerbied voor het werk

Het recht om het werk bekend te maken, ook wel 'divulgatierecht' genoemd, kan slechts éénmaal worden uitgeoefend. Maar dit geldt niet voor bewerkingen van dat werk.

Zo oordeelde de rechter in een zaak over het lied "la cathédrale" van Jacques Brel, dat de toestemming van de erfgenamen om de Russische versie bekend te maken, niet betekent dat de nog niet eerder bekendgemaakte Franse versie van het lied mocht worden uitgebracht.

Krachtens het vaderschapsrecht kan een auteur eisen dat zijn naam wordt vermeld bij het werk, kan hij zich verzetten tegen een valse naamsvermelding of kan hij net weigeren dat zijn identiteit bekend gemaakt wordt.

  Wijzigt u een werk, dan loopt u het risico een inbreuk te plegen op het recht op eerbied, ook al bent u de eigenaar van het werk. 

Wijzigt u een werk, dan loopt u het risico een inbreuk te plegen op het recht op eerbied, ook al bent u de eigenaar van het werk. 

Een fotograaf die de toestemming geeft om zijn foto in een magazine te laten publiceren, kan op grond van zijn vaderschapsrecht eisen dat zijn naam bij de foto vermeld wordt. De uitgever van het tijdschrift kan dit niet weigeren.

Het recht op eerbied voor het werk omvat tenslotte het recht om zich te verzetten tegen elke wijziging ervan en tegen elke misvorming, verminking of andere wijziging of aantasting van zijn werk, die zijn eer of zijn reputatie kunnen schaden.