Hoe verkrijg ik een auteursrecht

Ontstaan

Het auteursrecht ontstaat 'automatisch' van zodra u aan uw origineel idee een concrete vorm geeft. Bijvoorbeeld door een tekst te schrijven, een foto te nemen of een eigen lied te neuriën.

Wanneer het werk is gecreëerd, beschouwt de wet u als de auteur ervan, indien uw naam bij of op het werk vermeld wordt. In tegenstelling tot bijvoorbeeld het merkenrecht en het octrooirecht, hoeft u als auteur dus geen registratie te verrichten. 

U hoeft dus geen administratieve procedure te doorlopen, of naar de notaris te hollen en bovenal...aan de totstandkoming van uw auteursrecht zijn geen kosten verbonden.

Meteen ligt echter ook de achilleshiel van het auteursrecht bloot: als er geen registratie vereist is, hoe bewijs je later dan dat jij de auteur bent?
 

Bewijs?

Bij een betwisting over een auteursrecht rijst vaak de vraag wie het origineel werk heeft gemaakt en dus als de auteur moet worden beschouwd? Het komt er dan immers op aan te bewijzen wanneer en door wie het oorspronkelijk werk werd gemaakt...

Hier knelt het schoentje!

Wie niet op zijn hoede is bij de creatie van zijn werk, ondervindt wanneer het erop aankomt ongetwijfeld moeilijkheden om te bewijzen dat hij/zij de auteur is van het werk .

Gelukkig bestaan er wel heel wat hulpmiddelen om dit bewijsprobleem te ondervangen:

  1. Zo geldt het wettelijk vermoeden dat de persoon wiens naam of letterwoord voorkomt op het werk of een reproductie ervan, wordt beschouwd als de auteur.
     
    Zo'n naamsvermelding wordt vaak voorafgegaan door het '©'-teken en gevolgd door een datum. Het '©'-teken heeft een louter informatieve functie en is dus zeker geen wettelijke verplichting, maar het heeft wel een waarschuwend effect en wijst er minstens op dat er een "copyright" rust op het werk.

    Dit wettelijk vermoeden is echter weerlegbaar: het geldt maar totdat een ander erin slaagt het tegendeel te bewijzen.

    Hoewel het dus zeker tot aanbeveling strekt om uw werk waar mogelijk van een naam en datum te voorzien, volstaat dit vaak niet om een sluitend objectief bewijs te verkrijgen. Eenieder kan zijn naam op een werk vermelden en er geldt geen wettelijk vermoeden ten aanzien van de datum.

    Daarom is het in veel gevallen aangewezen om toch te kiezen voor een beperkte vorm van registratie.

  2. U kan er voor opteren om uw werk te deponeren bij een notaris of bij een auteursvereniging als SABAM, SOFAM of SCAM/SACD.

    Voor de notaris kan een 'authentieke akte' worden verleden die aan uw werk een vaste datum verleent. Dergelijke akte heeft een bijzondere bewijswaarde. De datum ervan zal naderhand niet door een ander kunnen betwist worden.

    Afhankelijk van de categorie waarbinnen uw werk zich situeert, kan u er ook voor opteren om uw werk te deponeren bij één van de officieel erkende auteursverenigingen:

    • SABAM: Belgische Vereniging van Auteurs, Componisten en Uitgevers. Voornamelijk gekend om het beheer van muzikale werken maar zeker ook thuis in bijvoorbeeld werken van beeldende kunst en dans;
    • SCAM: audiovisuele documentaire en radiodocumentaire, literatuur en andere geschriften, beelden, illustraties en foto’s, wetenschappelijk en pedagogisch werk, multimedia en non-fictie;
    • SACD: televisie- en radiofictie, bioscoopfilm, theater, dans, scènemuziek en multimediafictie;
    • SOFAM: visuele kunsten

  3. Tenslotte kan u opteren voor een I-depot bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE). Ook deze 'registratievorm' heeft tot doel u een bewijs te verschaffen van de datum waarop het werk werd gecreëerd. 

    Een I-depot kan u zowel online als per post aanvragen. Meer informatie vindt u via de website van het BBIE.